Groentesprokkel 08

Beste abonnee,

Dinsdag selecteerden we een 150-tal preien uit onze eerste zaaiing Zonnekouterprei om terug uit te planten voor zaadvermeerdering. Ze had het beduidend goed gedaan in vergelijking met de andere rassen, we waren er behoorlijk trots op. Ze stamt af van de Mechelse blauwgroene prei, een ras waarop onze collega’s van Akelei al jarenlang selecteren en waarmee wij verder aan de slag gaan. Op die manier willen we evolueren naar een ras dat prima gedijt op de zandige Zonnekoutergrond. Eigen zaadteelt, iets wat boeren vroeger allemaal deden, en wat een grote diversiteit teweegbracht in de gewassen: iedere regio had zijn groentetypes, boeren hadden eigen telerselecties. Nu zijn we dat verleerd en leggen de toekomst van de prei in handen van enkele grote zaadfirma’s, met als gevolg dat elke boer in heel België bijna dezelfde prei teelt. Een trieste teloorgang van diversiteit en eigenheid, het maakt onze gewassen ook erg kwetsbaar. We willen dit terug omkeren, de kringloop van zaad tot zaad terug bij de boer brengen, maar moeten onszelf daar ook terug in scholen en oefenen, leren waarnemen en selecteren. Want de selectie van de zaaddragers bepaalt hoe je prei er binnen twee jaar zal bijstaan; wel een beetje spannend! Gelukkig heeft Greet op Akelei al jarenlange ervaring, en kunnen we ons bij de beoordeling door haar laten inspireren. Belangrijke criteria die zij meeneemt in de selectie: weinig bolvorming aan de stengelaanzet (dat kuist niet gemakkelijk), goede stevigheid van de stengel, mooie verhouding wit-groen, geen roest of aantasting van de preimineervlieg, weinig sleet, een mooie overgang van schacht naar blad (de zogenaamde decolleté), de algehele vitale indruk en een mooie bladstand (stevige bladeren, niet te spichtig of teveel waaiervorm), winterhardheid (is dit jaar niet aan de orde, daar kun je enkel in de vriesjaren mee aan de slag). En daarbij moet elke boer vooral ook voor zichzelf de vraag stellen: welk type prei wil je op je bedrijf, wat vorm je je als oerbeeld, hoe ziet voor jou ‘oerprei’ eruit? Het is toch wel scheppend werken, creatief met groenten; alleen werk je als boer tientallen jaren aan de vormgeving van je kunstwerk, en is het eigenlijk nooit af. Organische kunst!

Dinsdag gingen we dus aan de slag: bij de oogst werden de op ’t eerste gezicht mooiste preien aan de kant gehouden. En dan volgde een mooi proces: met z’n vijven al die preien stuk voor stuk grondig waarnemen en beoordelen op hun kwaliteiten, om er uiteindelijk met veel wikken en wegen 150 uitverkorenen uit te kiezen als zaaddrager voor de volgende Zonnekouterprei. Mooi om te zien hoe, nadat An een eerste oordeel gaf, elk zich vanuit een bepaalde invalshoek met de prei verbond: Katrien met de gestalte (fier opgericht of eerder wat sluts en gelaten) en de gezondheid, Arne met de blad-stengelovergangen, de schone decolleté en het Zonnekoutertype, Jana met de vitaliteit, Koen (kritisch!) met sleet en roest, met uiteindelijk Lien als teller en bewaker van de variatie, de swing in de prei. Het moeten niet allemaal de grootste en de dikste zijn!

Als het wat droger wordt kunnen we ze uitplanten, en wanneer we eind april de laatste ‘eetprei’ van het land halen om te verhinderen dat ze tot bloei komt, mogen de zaaddragers blijven staan om hun fantastische bolbloemen te vormen. Intensief bezoek van hommels en bijen zal dan zorgen voor een goede kruisbestuiving van al die verschillende preien; met als resultaat in oktober grote bollen vol kostbaar zaad, dat we dan oogsten en drogen.

In december trok ik met het gewonnen zaad van 2015 naar ILVO om het te schonen. Daarbij werd eerst het afval verwijderd: de stengels en de zaadomhulling, het kaf. Daarna volgde de windreiniging waarbij de lichtere zaden, die minder kiemkrachtig zijn, gescheiden werden van de zwaardere. Ik had uiteindelijk 2 zakjes zaad: 1ste keus en 2de keus zaad. Thuis gaf ik ze nog een koudwaterbad om de lichtere zaden die kwamen boven drijven te verwijderen. Ik deed een kiemproef met 100 zaden en kwam op een kiempercentage van 87 procent, wat een mooi gemiddelde is voor prei.

Maandag zaaide Arne dat zaad in de tunnels. De warme beschutting in de tunnels zorgt ervoor dat we het seizoen kunnen vervroegen. Wanneer deze prei potlooddik is, planten we ze buiten uit, dat wordt dan onze herfstprei.
Rond 15 maart wordt dan buiten prei gezaaid, die gaat dan de winter door.
En zo zijn wij telkens toeschouwer van het volledige proces van zaad tot oogst, ik zou het niet anders willen en beschouw het als een privilege.
Groeten, Katrien en An

Samenstelling pakket

Klein: rode biet van de Kollebloem, veldsla van Ourobouros; ajuin van ’t Livinushof; prei van PCBT, witte kool van ’t Zilverleen; witlof van Vander Hauwert
Groot: prei, postelein van de Zonnekouter; witte kool van ’t Zilverleen; witlof van Vander Hauwert; rode biet van de Kollebloem; wortelen van ’t Livinushof; pastinaak, zuurkool van Biofresh
Gemengd: prei van de Zonnekouter; rode biet van de Kollebloem; witlof van Vander Hauwert; postelein van Hebben; appelen van Van Eykeren; mandarijn (It), avocado (Es) via Biofresh
Fruit: appelen van Van Eykeren; appelsien (It), mandarijn (It), kiwi (It), avocado (Es) via Biofresh
Aardappel: volgende levering op 4/3 (11/3 voor even-weekse pakketten)