Groentensprokkels week 46

Beste abonnee,
We zijn nog altijd aan het wachten op een eerste graadje nachtvorst, terwijl we toch nog stiekem verder genieten van het mooie weer. Eens half september voorbij wieden we geen knopkruid meer; bij de eerste nachtvorst verdwijnt het immers als sneeuw voor de zon, wat ons veel werk bespaart. Nu niet dus; het blijft maar woekeren. Ook de pas ingezaaide gras-klaver geraakt terug bedekt door het welig kiemende kruid.
Nu, wij zijn niet de eersten die lichtjes zenuwachtig worden van dit enthousiaste plantje. Galinsoga is oorspronkelijk Zuid-Amerikaans; het wordt daar ook als groente gegeten. Het kwam mee met de cultuurgewassen eind 18de eeuw naar de botanische tuinen van Europa, waar het ook als groente werd geteeld. Het liep echter lichtjes uit de hand, en groeit hier sindsdien uitbundig in moestuinen en op humusrijke akkers (dus nog het liefst bij bioboeren) als on-gewenst kruid; kortom on-kruid. Meestal schoffelt dit plantje in kiemstadium gemakkelijk weg, en vervriest het ook erg vlug, zodat het niet altijd een probleem hoeft te zijn. Maar als de vorst wegblijft, of we zijn het onkruid niet vroeg genoeg meester, durft het ons wel eens boven het hoofd groeien. Dan haalt het knopkruid haar pionierskwaliteiten boven, produceert in sneltempo duizenden bloemetjes, en strooit haar vlugrijpend zaad massaal over de akker.
Dat onze voorouders er ook niet onverdeeld gelukkig mee waren, getuige de creatieve, vaak oorlogs-geïnspireerde benamingen die ze het frele plantje toedichtten.
Een staaltje: In Oost-Vlaanderen Duits-kruid, Duits-vuil, Moffenkruid (knopkruid geraakte hier erg verspreid tijdens 1ste en 2de WO; waarschijnlijk vormden de verlaten slagvelden een erg geschikt biotoop…). In West-Vlaanderen en Nederland Frans-kruid; in Duitsland Franzosenkraut (meegekomen met de ‘Franzosenkriegen’ in 18de – begin 19de eeuw). In Nederlands Limburg en Noord-Brabant noemen ze hetAmerikaans kruid, Amerikaanse bocht (mee met WO II en de invoer van maïs als veevoer). In Groningen Jodenkruid; in Vlaanderen Akkerpest en ook Hollands-kruid (…). Genoemd dus naar alles waar we iets tegen hadden. In Engeland hielden ze de eer aan zichzelf, en noemden het Shaggy soldier en (zowaar een positieve noot!) Galant soldier.
Boeren hebben zo hun eigen manier om oorlogsherinneringen levend te houden…
Maar… onze topkoks hebben het ondertussen wél herondekt als groente, en verwerken de blaadjes in allerlei gerechten. De bloemen en bloemknoppen worden over het algemeen niet gegeten. Het blad past rauw in salades (de bovenste vier bladeren zijn het fijnste) en er is een uitstekende pesto van te maken. Of bereid het als spinazie; de jonge toppen kunnen geheel mee, van het onderste deel van de plant alleen de bladeren. Of kook het als kruid mee in allerlei soepen. Zo valt er altijd toch iets te oogsten. Als de klanten meewillen tenminste…

Samenstelling pakket

Klein: andijvie, pompoen, spruiten, daikon van de Zonnekouter; pastinaak van Ourobouros; rode biet, landkers van de Kollebloem
Groot: pompoen, spruiten, rode kool, venkel van de Zonnekouter; rapen, lepelblad van de Kollebloem; witlof van Vander Hauwert
Gemengd: veldsla, pompoen van de Zonnekouter; pastinaak van Ourobouros; witlof van Vander Hauwert; appel elstar/jonagored van Van Eykeren; clementines (Es); kiwi (It) via Biofresh
Fruit: appel elstar van Van Eykeren/Ter Linde; peer Conference vanVan Eykeren; clementines (Es); kiwi (It) via Biofresh
Aardappelen: volgende levering op 5/12

Recepten

Aardappel-knopkruidkoekjes ( rösti met knopkruid)
Nodig: 100 gr knopkruidblad; 300 gr aardappelen; 1 ei, losgeklopt; 1 snuf zout; 1 sjalot, in ringetjes gesneden; peper (uit de molen); olie om te bakken
Zet een ruime pan met water op en breng het aan de kook. Eens het kookt, de bladeren er in doen en op middelhoog vuur 1 – 3 minuten blancheren. Afgieten en laten afkoelen. Knijp overtollig vocht er uit. Hak grof en zet terzijde. Schil de aardappelen en rasp ze grof, en droog met een doek wat af.
Meng in een kom de aardappel, knopkruid en andere ingrediënten goed door elkaar.Verhit in een koekenpan de olie. Leg er een lepel aardappel-knopkruidmengsel in en druk wat plat. Het ei zorgt voor binding. Keer na enkele minuten om. Bak ze mooi bruin aan beide zijden. Serveer twee à drie stuks per persoon.
Daikon
Bij ons wordt deze pittige groente vooral rauw gegeten (geraspt of in schijfjes in salades of op de boterham) (goed voor de verteerbaarheid bij een zware maaltijd), maar je kan ze evengoed stoven in soepen en stoofpotjes. Daikon heeft (zoals rapen) ook de eigenschap om taai vlees vlugger gaar te laten worden. Als het lang meestooft trekt de vleessmaak in de daikon, wat voor niet-vegetariërs niet te versmaden is!
Wortel-daikon salade voor 2 personen
Nodig: 150 gram wortel, 50 gram daikon, 1 appel, 25 gram rozijnen, 25 gram noten
Dressing: 2 eetl. citroensap, 1 eetl. sinaasappelsap, 1 theel. dille, snufje peper
Laat de rozijnen een kwartier wellen. Rasp de wortel en daikon grof en snijd de appels in kleine stukjes en doe ze in een kom. Maak een dressing van citroensap, sinaasappelsap, peper en dille. Voeg de rozijnen toe aan de wortel en daikon en meng de dressing erdoor. Serveer met een graansoort en een gebakken groente als bloemkool of broccoli.
Variatie yoghurtdressing: Maak een dressing van citroensap, yoghurt, dille, citroenmelisse en peterselie en meng dit door de salade.